Uluslararası Olimpiyat Komitesi (UOK), kadın kategorisinde yarışma hakkını köklü biçimde yeniden tanımladı.
Perşembe günü yapılan resmi açıklamaya göre Olimpiyat Oyunları'ndaki kadın müsabakalarına artık yalnızca biyolojik olarak kadın olan sporcular kabul edilecek.
Cinsiyetin tespiti için her sporcuya bir kez uygulanacak SRY gen taraması zorunlu hâle getirildi.
BİLİMSEL GEREKÇELER VE YENİ KURALLAR
Komite, yayımladığı bildiride şu ifadelere yer verdi:
“Bilimsel verilere dayanarak UOK, SRY geninin yaşam boyu değişmediğini ve bir sporcunun erkek cinsiyet gelişimi geçirdiğine dair son derece güvenilir bir kanıt olduğunu kabul etmektedir.”
Bu adım, yıllardır dağınık şekilde sürdürülen düzenlemelerin yarattığı tartışmalara son verme amacı taşıyor. UOK, kadın elit sporunda evrensel bir çerçeve oluşturmayı hedefliyor.
“EN KÜÇÜK FARKLAR BİLE BELİRLEYİCİ OLACAK”
UOK'nin yeni Başkanı Kirsty Coventry, geçen yıl haziran ayında görevine başladıktan hemen sonra örgütün tek tip bir yaklaşım benimseyeceğini ilan etmişti.
Coventry, bildiride şunları söyledi:
“Olimpiyat Oyunları'nda en küçük farklar bile zaferle yenilgiyi birbirinden ayırabilir. Bu nedenle biyolojik olarak erkek olan sporcuların kadın kategorisinde yarışmasının adil olmayacağı son derece açıktır. Üstelik bazı spor dallarında bu durum güvenlik açısından da sakıncalıdır.”
GEÇMİŞTEKİ UYGULAMA
UOK, transseksüel sporcuların Olimpiyatlara katılımı konusunda uzun süre evrensel bir kural koymaktan kaçınmıştı.
2021'de uluslararası federasyonlara kendi kriterlerini belirleme yetkisi tanınmıştı. Perşembe gününe dek transseksüel sporcular, bağlı oldukları federasyonlardan onay aldıktan sonra Olimpiyatlara katılabiliyordu.
Şimdiye kadar yarışmalara yalnızca birkaç açık transseksüel sporcu iştirak etti. Yeni Zelandalı halterci Laurel Hubbard, 2021 Tokyo Olimpiyatları'nda doğumda atanan cinsiyetinden farklı bir kategoride mücadele eden ilk açık transseksüel sporcu olarak tarihe geçmişti.
KURALLARIN KAPSADIĞI ALANLAR
Yeni düzenleme geriye dönük olarak uygulanmayacak. Amatör ve taban düzeyindeki spor faaliyetleri de bu kuralların dışında tutuldu.
TRUMP ETKİSİ VE LOS ANGELES 2028
ABD Başkanı Donald Trump, Los Angeles'ın 2028 Yaz Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bir dönemde geçen yıl transseksüel sporcuların ABD'deki okul, üniversite ve profesyonel düzeydeki kadın kategorisi müsabakalarında yarışmasını yasaklamıştı.
Şubat 2025'te imzaladığı “Erkekleri Kadın Sporlarından Uzak Tutma” kararnamesinin ardından Trump, LA Olimpiyatları'nda da transseksüel sporculara izin vermeyeceğini bildirmişti.
