Ukrayna hükümeti, kendi topraklarında bulunan büyük bir lityum yatağının işletme ihalesini, ABD Başkanı Donald Trump’a yakın bir yatırımcı grubuna sundu. Bu karar, Perşembe günü Ukraynalı bir devlet komisyonu tarafından alındı ve iki komisyon üyesinin verdiği bilgilere göre nihai onay için bakanlar kurulunun imzası gerekmekte; ancak yetkililer anlaşmanın fiilen kesinleştiğini vurguluyor.
İhaleyi kazanan konsorsiyum, Trump yönetimi ile sıkı bağlantılara sahip. Konsorsiyumda, Trump’ı üniversite yıllarından tanıdığı kaydedilen kozmetik mirasçısı Ronald S. Lauder ile ABD hükümetine bağlı bir yatırım kuruluşunun kısmen ortak olduğu enerji firması TechMet yer almakta. TechMet'teki kamu payı, Trump’ın ilk başkanlık döneminde kurulan bir ABD yatırım ajansı aracılığıyla sürdürülüyor.
Komisyon üyeleri, kazanan konsorsiyumun ihale şartlarını rakiplerinden daha iyi karşıladığını ileri sürdü ve siyasi kayırmacılık iddialarının gerçekliği yansıtmadığını belirtti. Bununla birlikte, Kiev’in Trump’a ve çevresindekilere yakın yatırımcılarla ilişkilerini güçlendirme çabası, Rusya ile yapılan barış müzakerelerinde ABD desteğini sağlama amacı taşıdığına dair yorumlar yapılıyor.
ABD–Ukrayna İlişkilerinde “Ticari” Dönem
Trump’ın yeniden göreve gelmesiyle birlikte ABD–Ukrayna ilişkilerinin daha “ticari” bir boyut kazandığı ifade ediliyor. Washington, Kiev’e olan askeri yardımlarının çoğunu durdururken, yatırım ve silah satışlarına odaklanmaya başladı. Ukrayna yönetimi ise buna karşılık maden çıkarma ve savunma sanayiinde kâr sağlayacak potansiyel anlaşmalar sunuyor.
Bu strateji, Kiev ve Washington arasında müzakere edilen taslak barış planını da etkiliyor. Plan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin 800 milyar dolar olarak açıkladığı savaş sonrası yeniden inşaat sürecinde Amerikan şirketlerine önemli fırsatlar tanıyor.
Trump, geçtiğimiz ay Zelenski’yi Florida’daki Mar-a-Lago malikanesinde ağırladı ve “Ortada çok büyük bir servet var” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Lityum Stratejik Önem Taşıyor
Trump’ın özel olarak ilgi gösterdiği alanlardan biri, Ukrayna’nın zengin maden kaynakları. Kiev, geçen yıl ABD’ye maden gelirlerinden pay veren bir anlaşma imzaladı. Bu hamle, Washington’un desteğini ekonomik bağlarla kalıcı hale getirme çabası olarak değerlendirildi.
Bu anlaşma çerçevesinde oluşturulan ABD-Ukrayna ortak yatırım fonuna, Dobra lityum sahasından elde edilecek devlet gelirlerinin yarısı aktarılacak. Orta Ukrayna'daki Dobra sahası, ülkenin en büyük lityum rezervlerinden biri olarak biliniyor ve elektrikli bataryalar gibi teknolojiler için hayati bir öneme sahip.
Yatırım ve Üretim Uzun Vade İçin Tasarlandı
İhale şartnamesinde minimum yatırım tutarı 179 milyon dolar olarak belirlenmişti. Komisyon üyelerinden biri, kazanan konsorsiyumun bu miktarın oldukça üzerinde bir yatırım yapma taahhüdünde bulunduğunu açıkladı. Ancak uzmanlara göre, sahada gerçek üretime geçiş süreci uzun yıllar alacak.
Öncelikle kapsamlı bir jeolojik etüt yapılması, ardından altyapı ve ekipman yatırımlarının finanse edilmesi gerekiyor. Sektör uzmanları, bir lityum sahasında keşiften üretime geçişin genellikle yaklaşık 15 yıl sürdüğünü belirtiyor. Bu da yatırımın somut sonuçlarının, Trump’ın mevcut görev süresinin ötesinde ortaya çıkacağı anlamına geliyor.
