Vatandaşın Dertleri: Hayat Pahalılığı

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Türkiye'nin en büyük sorunu olarak hayat pahalılığı, 86 milyonun 10 kişisinden 3'ü (yüzde 31.3) tarafından ifade ediliyor. Yoksulluk ise yüzde 16.5 ile ikinci en büyük olarak görülmekte. Eğitim, yüzde 16.1 ile üçüncü sırada, ahlaki ve toplumsal değerlerin bozulması yüzde 9.7 ile dördüncü, adalet ve hukuk sistemi ise yüzde 9.1 ile beşinci sırayı alıyor. 2015'te birinci planda yer alan terör sorununa karşılık, artık enflasyon, yoksulluk ve gelir dağılımı meseleleri öne çıkmış durumda.

Açlık sınırının 31 bin lirayı aştığı, ev kiralarına bütçenin yetişmediği ve beslenme çantası alacak durumu dahi olmayan ailelerin sayısının arttığı bir ortamda, resmi rakamlara dayalı mutluluk verileri ise çelişkili bir durum sergiliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nın 2025 sonuçlarına göre, mutlu olduğunu ifade eden 18 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2024’te yüzde 49.6 iken 2025’te 3.7 puan artarak yüzde 53.3'e ulaştı.

Mutsuz olduğunu belirten bireylerin oranı ise 2024’te yüzde 14.5 iken 2025’te 1.5 puan azalarak yüzde 13 olarak kaydedildi. Bireylerin ortalama yaşam memnuniyet düzeyi ise 2024 ve 2025 yıllarında 10 üzerinden 5.7 olarak hesaplandı.

55 Yaş Üstü Bireyler Daha Mutlu

En düşük emekli maaşı olan 20 bin lira ile geçinmenin imkânsız olduğunu ifade eden emeklilerin, her gün gerçekleştirdikleri eylemlerine karşın, 65 yaş üstü grubun mutluluk seviyesinin artması dikkat çekici bir çelişki yaratıyor.

TÜİK verilerine göre, 65 yaş ve üzerindeki bireylerin mutluluk oranı 2024’te yüzde 54.1 iken, 2025'te 0.2 puan artışla yüzde 54.3'e ulaştı. 55-64 yaş grubundaki bireylerin mutluluk düzeyi ise 2024’te yüzde 47.5 iken, 2025'te 7.1 puan artışla yüzde 54.6’ya yükseldi.

Yaşam memnuniyeti, eğitim seviyesiyle doğru orantılı bir artış göstermektedir. Yükseköğretim mezunlarının memnuniyet düzeyi 6.1'e ulaşırken, ilkokul mezunlarında bu oran 5.6'ya düşmektedir. 2020'de yüzde 69.6 olan gelecek umut düzeyi, 2025’te yüzde 67.1’e gerilemiştir.

Gelecek Beklentileri Endişe Verici

Bir yıl sonrası için genel yaşama dair beklentilerde son yıllarda önemli bir kötüleşme gözlemleniyor. 2015 yılında daha iyi olacağını düşünerek belirtenlerin oranı yüzde 40.4 iken, bu oran 2025’te yüzde 25.2’ye geriledi.

2018 yılında Türkiye’nin başkanlık sistemine geçişiyle bu seviyenin yüzde 29.1 olduğu görülmektedir. Daha kötü olacağını düşünen bireylerin oranı ise bu süre zarfında yüzde 8.7’den yüzde 25.3'e yükseldi. Evlilik durumu, mutluluk seviyesinde de etkili; evlilerin yüzde 56.9'u mutlu olduklarını belirtiyor.

Türkiye Dünyada 94. Sırada

Birleşmiş Milletler’in (BM) katkısıyla hazırlanan Dünya Mutluluk Raporu 2025’te, Finlandiya, Danimarka, İzlanda ve İsveç’in ilk dört sırada yer almayı sürdürdüklerini gösteriyor.

147 ülkenin bulunduğu listede Türkiye, 94. sırada yer almakta ve sıralamanın başlangıcı olan 2012 yılına göre 0.08 puan kaybettiği görülmektedir.