Hatay, Gaziantep, Kilis ve Diyarbakır'daki saha çalışmaları sonucunda bilim dünyası için “Nannospalax garzanensis”, “Colaki” ve “Karyominor” adında üç farklı kör köstebek türü tanımlandı.
Bu çalışma, Prof. Dr. Teoman Kankılıç'ın yanı sıra Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoteknoloji Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi İlkay Civelek, Öğretim Görevlisi İlhan Tatyüz, doktora öğrencisi Burcu Köse, Aksaray Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Tolga Kankılıç, Dicle Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Yüksel Coşkun ve Batman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Yürümez'in işbirliği ile gerçekleştirildi.
Prof. Dr. Teoman Kankılıç, kör köstebekler üzerinde uzun süredir çalışmalarını sürdürdüklerini ifade etti.
Ankara Üniversitesi'nde yüksek lisans ve doktorasını bu alanda tamamladığını belirten Kankılıç, çalışmalarına Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi'nde devam ettiğini ekledi.
Kankılıç, Türkiye'nin pek çok bölgesinde arazi çalışmaları gerçekleştirdiğini ve topladıkları yaklaşık 1100-1200 örneğin postlarını ve dokularını incelediklerini vurguladı.
Kör köstebeklerin kromozom sayısı açısından çeşitlilik gösteren canlılar olduğunu belirten Kankılıç, “Kör köstebekler morfolojik olarak benzerler, ancak genetik olarak çok farklı yapıya sahipler. Türkiye, Balkanlar ve Afrika'ya kadar yayılım gösteren bir gen merkezidir. Oligosen döneminden itibaren yavaş yavaş yayıldılar.” şeklinde konuştu.
Bunların iki cins altında sınıflandırıldığını belirten Kankılıç, “Güneydoğu Anadolu'daki levant kuşağı ve Afrika'ya kadar olan bölüm myospalax cinsi, Anadolu'dan Balkanlara doğru giden kuşak ise nannospalax olarak adlandırılıyor. Bu hayvanlar kördür; gözleri deri altına gerilemiştir. Toprak altında yaşar ve açtıkları galerilerde patates, havuç, turp gibi yumru köklü bitkilerin kökleriyle beslenirler. Diğer köstebeklerle karıştırılmamalıdır. Köstebekler böcek yiyen hayvanlardır ve gözleri vardır. Bu türler ise kör köstebek olarak adlandırılmaktadır.” dedi.
“Bunlar Kansere Dirençli Canlılardır”
Kankılıç, kör köstebeklerin bahçelerde pek sevilmeyen tarım zararlısı hayvanlar olduğuna dikkat çekti.
Yeni keşfedilen köstebeklerin dikkat çekici birçok özelliğe sahip olduğunu ifade eden Kankılıç, “Bunlar kanser olmayan ve kansere dirençli canlılardır. Bunun üzerine araştırmalar devam etmektedir. Kör köstebeklerin Türkiye'deki taksonomisi problemliydi; yani Türkiye'de hangi türlerin yaşadığı bilinmiyordu. Biz buna netlik kazandırmak istedik ve bu hayvanların morfolojileri benzer olduğu için türleri genetik yapılarıyla ayırmaya çalıştık. Projemiz üç aşamalı ilerledi. Morfolojik çalışmalarla kafatası, diş yapıları gibi ölçümler yapıldı. Ayrıca sitogenetik çalışmalarla hem kromozom sayılarının hem de morfolojilerinin karşılaştırmaları yapıldı. Mitokondriyal DNA'nın belirli gen bölgeleri filogenetik olarak incelenerek farklı oldukları belirlendi.” dedi.
Kankılıç, gelecek araştırmalarında nannospalax türü üzerine yoğunlaşacaklarını açıkladı.
Daha önce Türkiye'de kör köstebeklerin yalnızca “ehrenbergi” olarak adlandırılan bir türle temsil edildiğine dikkat çeken Kankılıç, “Yeni araştırmamızda nannospalax ehrenbergisinin Türkiye'de bulunmadığını, bu türün yalnızca İsrail'e ait olduğunu belirledik. Hatay'ın Yayladağı, Gaziantep'in Nizip ilçesi, Kilis ve Diyarbakır'dan elde ettiğimiz örneklerin üç farklı türü temsil ettiğini değerlendirdik ve bu çalışmamızı Almanya'nın saygın bir dergisinde yayımladık.” şeklinde sözlerini tamamladı.
