Yenifakılı ilçesinde ikamet eden Kırgız Türkleri, göçebe yaşam kültürünün vazgeçilmez parçalarından biri olan deri işlemeciliğini korumak için türlü zorluklarla mücadele ediyor. Orta Asya'dan Anadolu'ya taşınan bu gelenek, dayanıklılığı ve uzun ömürlü yapısıyla tanınan deri ürünlerle günlük yaşamda önemli bir yer tutmayı sürdürüyor.
Kırgız kültüründe yer alan mest, çizme, kemer, kalpak ve kırbaç gibi ürünler, hem sert hava koşullarında hem de ibadet sırasında tercih ediliyor. Tamamen el emeğiyle üretilen bu eşyalar, sadece günlük kullanım için değil, aynı zamanda kültürel kimliğin bir ifadesi olarak da değerlendiriliyor.
Gençlerin Mesleğe İlgi Azalıyor
Bu mesleğin son temsilcilerinden biri olan 70 yaşındaki Boncun Işık, deri işlemeciliğini kayınbabasından devraldığını belirterek sanatın yok olma riski taşıdığına dikkat çekti. Işık, bu işin büyük sabır gerektirdiğini ifade ederek mestleri tamamen elde diktiğini ve bir ürünün tamamlanmasının üç ila dört gün sürdüğünü belirtti. Talebin genellikle Kırgız topluluğundan geldiğini vurgulayan Işık, mestlerin sıcak tutma özelliğinden dolayı özellikle namaz sırasında tercih edildiğini aktardı.
Yıllardır deri işleyen bir başka usta olan Mehdi Ömer, siparişlerin yalnızca Yozgat ile sınırlı kalmadığını dile getirerek, İstanbul, Konya ve Kayseri gibi illere de ürün gönderdiklerini söyledi. Mest, çizme, mont, kalpak, kemer ve kırbaç gibi çeşitli ürünler üreten Ömer, bazı ürünlerin yapımının dört ila beş gün sürebildiğini belirtirken, Mehmetçikler ve komutanlar için özel çizme yaptığını da ekledi.
Ustalar, gençlerin mesleğe olan ilgisinin azalmasından şikayet etmekte. Sabır ve yoğun emek gerektiren deri işlemeciliği konusunda çırak yetişmemesi, birkaç yıl içinde bu sanatın tamamen yok olma ihtimali doğuruyor. Kırgız kültürüne önemli katkılarda bulunan bu el sanatı, ustalara göre sadece bir geçim kaynağı değil; geçmişten günümüze süregelen bir kimlik ve gelenek mirasıdır.
Yenifakılı’daki ustalar, tüm bu zorluklara rağmen bu ata yadigârı mesleği yaşatmak için üretmeye kararlılıkla devam ediyor.
