Ziraat Odaları'ndan Bakanlığa Yanıt: Makasın Varlığı İnkâr Edilemez

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), aylık üretici ve market fiyat çalışmasına dair yazılı bir açıklama yaptı.

Geçtiğimiz ay Ticaret Bakanlığı'nın TZOB tarafından açıklanan patates fiyatı verilerini yalanlamasının ardından birlik bu ay da kasım ayı üretici ve market fiyatlarına ilişkin verileri paylaştı.

Geçen ay bakanlık, üretici fiyatı 5 TL olan patatesin marketlerde 25 TL’ye ulaştığı ve fiyat farkının yüzde 382 olduğu yönündeki bilgilerin yanlış olduğunu belirtmişti.

Kasım ayı bülteninde açıklamaya isim vermeden yanıt veren TZOB, “Veriler masa başında değil, sahada ve belgeli olarak tespit edilmektedir” ifadeleriyle durumun vurgusunu yaptı.

'Sahadaki Gerçek Tabloyu Yansıtıyor'

Açıklamada, “TZOB olarak bazı kritik ürün ve gıdalardaki aylık fiyat değişiklikleri ve spekülatif hareketler konusunda halkı bilgilendirmek amacıyla yaklaşık 20 yıldır her ay gerçekleştirdiğimiz araştırmalarla Türkiye genelinde beş bölgeden Ziraat Odalarımız aracılığıyla fiyatların dikkatlice takip edildiği” ifade edildi.

Birliğin aylık fiyat açıklamasının temel amacının, üreticinin çabalarının karşılığını alıp almadığını ortaya koymak, tüketicinin neden yüksek fiyatlarla karşılaştığını açıklamak ve spekülatif fiyat oluşumlarının önüne geçilmesine katkı sağlamak olduğu bildirildi.

Kamuoyunda zaman zaman yalnızca tek bir markette görülen kampanya fiyatlarının ülkedeki genel durumu yansıttığı şeklinde yorumlar yapılabildiği ifade eden TZOB, “Oysa bazı marketlerde satılan düşük kalibreli, standart dışı veya kampanya amaçlı ürünlerin daha düşük fiyatlarla sunulması olağan bir durumdur. Bu tür tekil örnekler, ortalama fiyat seviyesini temsil etmez. TZOB’un paylaştığı rakamlar ise tüm bölgelerden elde edilen farklı satış kanallarındaki fiyatların ortalamasına dayanmaktadır ve sahadaki gerçek tabloyu yansıtmaktadır” dedi.

Açıklamada şu ifadeler dikkat çekti:

“Rekolte, paketleme-ambalajlama, depolama, işçilik maliyetleri, nakliye giderleri, ihracat akışı, aracı kârları, fire gibi tüm aşamalar fiyat oluşumunu etkilemektedir. Dolayısıyla, üretici ile market fiyatları arasındaki makasın varlığı inkâr edilemez bir gerçektir. Önemli olan, bu farkın nedenlerini doğru değerlendirmektir. Bu makasın fazlasıyla açıldığı durumlarda, spekülatif faaliyetleri gösterip ilgili kurumların harekete geçmesini sağlamak önemlidir.”

Kasım Ayı Üretici Market Fiyatları

Öte yandan, kasım ayı üretici ve market fiyatlarına dair veriler de paylaşıldı.

Kasım ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 392,86 ile mandalinada gözlemlendi. Mandalinadaki fiyat farkını yüzde 206,87 ile portakal, yüzde 203,80 ile ıspanak, yüzde 191,39 ile maydanoz ve yüzde 189,17 ile havuç izledi.

Mandalina 4,9 kat, portakal 3,1 kat, ıspanak 3 kat, maydanoz, havuç ve kuru incir 2,9 kat fazlaya satıldı. Üreticide 6 lira 20 kuruş olan mandalina, markette 30 lira 56 kuruşa, 16 lira 80 kuruş olan portakal 51 lira 55 kuruşa, 17 lira 53 kuruş olan ıspanak 53 lira 27 kuruşa, 5 lira 9 kuruş olan maydanoz 14 lira 82 kuruşa, 11 lira olan havuç 31 lira 81 kuruşa satıldı.

Kasım ayında fiyatı en fazla artan ürün markette pırasa, üreticide ise patates olurken, fiyatı en fazla düşen ürün markette marul, üreticide portakal oldu.

Kasım ayında markette 42 ürünün 18’inde fiyat artışı, 24’ünde fiyat düşüşü yaşandı. Markette fiyatı en fazla artan ürün ise yüzde 149,5 ile pırasa oldu. Pırasadaki fiyat artışını yüzde 118,3 ile ıspanak, yüzde 71,7 ile fındık, yüzde 58,5 ile antep fıstığı takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 55 ile marul oldu. Maruldaki fiyat düşüşünü yüzde 46,6 ile portakal, yüzde 43,3 ile kuru soğan izledi.

Kasım ayında üreticide 34 ürünün 10’unda fiyat artışı görüldü, 18’inde ise fiyat düşüşü yaşandı. 6 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 43,1 ile portakalda görüldü. Portakaldaki fiyat düşüşünü yüzde 38 ile mandalina, yüzde 36,5 ile karnabahar, yüzde 30,8 ile kabak izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 34,9 ile patateste gerçekleşti. Patatesteki fiyat artışını yüzde 34,6 ile salatalık, yüzde 17,2 ile pırasa ve yüzde 15,8 ile kuru incir takip etti.

Aylık Girdi Fiyatları

Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından elde edilen fiyat verilerine göre;

Kasım ayında, Ekim ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, üre gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2,1 ve DAP gübresi yüzde 0,3 oranında arttı.

Geçen yılın Kasım ayına göre son bir yıl içinde üre gübresi yüzde 65,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 47,5, amonyum nitrat gübresi yüzde 45,5, DAP gübresi yüzde 45,1 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 29,5 oranında yükseldi.

Kasım ayında Ekim ayına göre süt yemi yüzde 1, besi yemi ise yüzde 0,7 oranında artış gösterdi, son bir yılda süt yemi yüzde 28, besi yemi ise yüzde 29,8 oranında arttı.

Tarım ilacı fiyatları yüzde 13,6 oranında artarken, elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 12,8 oranında yükseldi.

Mazot fiyatları aylık bazda yüzde 2,9, yıllık olarak ise yüzde 29,9 oranında arttı.