Almanya'dan İstanbul'a tatil amacıyla gelen bir aile, “zehirlenme” şüphesiyle hastanede tedavi altına alındıktan sonra dört üyesinin hayatını kaybettiği bir soruşturma süreci yaşanıyor. Ailenin ölümüne neden olan maddenin alüminyum fosfit olduğunu düşündüren deliller güçleniyor.
Olayla ilgili olarak, ailenin zehirlendiği saatler öncesinde kaldıkları otelin giriş katındaki bir odanın tahtakurularıyla başa çıkmak için ilaçlandığı öğrenildi. Kullanılan ilacın alüminyum fosfit içermesi, bu maddenin banyo boşluğundaki havalandırma aracılığıyla odaya ulaşarak zehirlenmelere sebep olmuş olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Alman gazetesi Der Spiegel, bu durum üzerine alüminyum fosfitin tehlikelerini ele aldı.
NEREDE KULLANILMAKTADIR?
Alüminyum fosfit, alüminyum ve fosfor bileşenlerinden oluşan, genelde tablet formunda bulunan koyu gri-yeşilimsi bir bileşiktir. Nem ile etkileşime geçtiğinde, son derece zehirli olan monofosfan (fosfin) gazını açığa çıkarır. Bu gaz, tarım depoları, yük ambarları, konteynerler ve barajlarda kemirgenlere karşı mücadelede kullanılmaktadır.
Açığa çıkan fosfin gazı, havalandırılan veya açık alanlarda zamanla fosfata dönüşerek tehlikesini büyük ölçüde kaybetmektedir. Ancak kapalı mekanlarda, özellikle de otel odalarında ciddi bir risk taşımaktadır.
VÜCUDA ZARARI NEDİR?
Fosfin, solunduğunda en ciddi tehlikeyi oluşturur. Çok düşük yoğunluklarda bile yarım saat içinde kusma, ishal ve kalp ritim bozuklukları gibi belirtiler görülebilmektedir. Ayrıca karaciğer ve böbrek hasarına yol açma potansiyeli bulunmaktadır.
Ölümcül doz olarak 0.1 miligramın altındaki miktarlar belirtilmektedir. Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), bu maddeyi “en yüksek tehlike” kategorisine almaktadır.
Bilim insanları, fosfinin hücre metabolizmasını nasıl etkilediğini tam olarak açıklayamamış olsa da, yapılan hayvan deneylerinde gazın hücresel enerji üretiminde kullanılan ATP'nin azalmasına ve hücrelerin yeterli oksijen alamamasına neden olduğu saptanmıştır.
Bu madde için henüz bir panzehir bulunmaktadır.
MADDEYE KARŞI ALINAN ÖNLEMLER NELERDİR?
Der Spiegel, alüminyum fosfitin Almanya’da sıkı düzenlemelerle kullanıldığını belirtmektedir. Buna göre, maddeyi kullanacak kişilerin özel eğitim almış olmaları, izin sahibi olmaları ve işlem yapılan alanın tamamen yalıtılması gerekmektedir. Ayrıca, işlem sonrasında gaz seviyesinin kontrol edilerek, sınır değerinin altında olduğunun kanıtlanması zorunludur.
Bu nedenlerle, alüminyum fosfit Almanya'da otel ilaçlamalarında neredeyse hiç kullanılmamaktadır. Tahtakurularına karşı genellikle piretroid grubundan böcek ilaçları tercih edilmektedir.
Türkiye'de de alüminyum fosfit, yasal düzenlemeler gereği yalnızca sertifikalı uzmanlar tarafından uygulanmakta ve uygulama yapılan alanın en az üç gün karantinaya alınması gerekmektedir.
