Türkiye finans piyasalarında bir dönem dikkat çekici ama sınırlı bir ilgiyle izlenen Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, zamanla çok daha geniş bir tartışmanın merkezine yerleşti.
Şirketin hisseleri 2022’deki halka arzından bu yana neredeyse yüzde 40 bin yükselirken, bu olağanüstü performansın arkasındaki dinamikler yatırımcılar ve piyasa uzmanları arasında yoğun biçimde tartışılmaya başlandı.
Uluslararası haber ajansı Bloomberg, Tera Yatırım ile ilgili kapsamlı bir makale yayınladı:
Geçen yıl boyunca Tera Yatırım hisselerinde görülen aylık artışlar yüzde 54, yüzde 108, yüzde 61 ve yüzde 73 gibi dikkat çekici seviyelere ulaştı. Türkiye gibi spekülatif dalgalanmaların zaman zaman öne çıktığı bir piyasada bile bu yükselişin hızı ve boyutu yatırımcıları şaşırttı.
Hisselerde bu hafta başlayan geri çekilmeye rağmen şirketin piyasa değeri 4,5 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Yaklaşık 130 çalışanı olan Tera Yatırım, bu değeriyle zaman zaman binlerce çalışanı bulunan küresel finans şirketlerini geride bıraktı.
YÜKSEK GETİRİLİ FON ŞİRKETİN MERKEZİNDE YER ALDI
Şirketin hikâyesinin merkezinde, sosyal medyada adeta kült bir takipçi kitlesi edinen amiral fonu bulunuyor. Söz konusu yatırım fonu son bir yılda yüzde 1500’ün üzerinde getiri sağladı.
Bu performansın, milyarlarca liralık kaynağın ilişkili şirketlerden oluşan dar bir çembere yönlendirilmesi ve bu pozisyonların borç kullanılarak büyütülmesiyle elde edildiği belirtiliyor. Fon, hem Tera’nın kendi hisselerinde hem iştiraklerinde hem de Tera aracılığıyla halka arz edilen şirketlerde önemli pozisyonlar aldı.
Londra’daki City St. George’s Üniversitesi’nde görev yapan ve Türkiye ekonomisi üzerine çalışan akademisyen Orkun Saka’ya göre bu yapı, “katmanlı çıkar çatışmaları” doğurabilecek ve “yüksek riskli yapısal koşullar” yaratabilecek bir görünüm ortaya koyuyor.
Saka’ya göre fonun ilişkili hisseleri satın alması, bu hisselerin fiyatlarını yukarı taşıyor; yükselen fiyatlar fonun net aktif değerini şişiriyor; bu da fon yönetim işini daha değerli göstererek ana şirketin kârlılığına ve hisse fiyatına olumlu yansıyor. Bu mekanizmanın kendi içinde kendini besleyen bir döngüye dönüştüğü değerlendirmesi yapılıyor.
DÜZENLEYİCİLER YENİ KURALLARI GÜNDEMİNE ALDI
Elde edilen yüksek kazançlar, düzenleyicilerin de dikkatini çekmiş durumda. Bloomberg News’in gördüğü bir belgeye göre Sermaye Piyasası Kurulu, fonların ilişkili taraflara maruziyetini sınırlayacak ve yoğunlaşmış yatırımlara üst sınır getirecek yeni kuralları değerlendiriyor.
Haberde yer alan bilgilere göre bu taslak düzenleme büyük ölçüde Tera’nın kullandığı stratejileri hedef alıyor. Konuya ilişkin açıklama yapmayan düzenleyici kurumun yanı sıra, piyasa gözetiminin daha sıkı hale gelebileceği yönündeki beklentiler de güçlenmiş durumda.
Bu yükseliş, Tera’nın kurucusu Emre Tezmen’i de Türkiye’nin en zengin isimleri arasına taşıdı. 53 yaşındaki eski finans analistinin, yaklaşık 20 yıl önce kurduğu şirketteki yüzde 32 payının değerinin 1,4 milyar dolara ulaştığı belirtiliyor.
İstanbul’daki şirket merkezinde Bloomberg’e konuşan Tezmen ise eleştirileri reddetti. Tezmen, şirketin tüm işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu savunarak, küresel piyasalarda örneği bulunmayan herhangi bir adım atmadıklarını söyledi.
BİREYSEL YATIRIMCIYA AÇILAN FONLA İLGİ ARTTI
Şirket etrafındaki ilginin hız kazandığı dönemin, Temmuz 2024’te Tera Portföy Birinci Serbest Fon’un bireysel yatırımcılara açılmasıyla başladığı belirtiliyor. Fonun kısa sürede sosyal medyada güçlü bir takipçi kitlesi oluşturduğu aktarılıyor.
Düzenleyici bildirimlere göre fon, 2023’te bir noktada varlıklarının yüzde 99’unu tek bir hisseye, yani ana şirketi Tera’nın hisselerine yatırdı. Aynı belgeler, fonun halka açık Tera iştiraklerinden hisse aldığını, daha fazla hisse toplamak için borç kullandığını ve Tera’nın halka arzını yönettiği, piyasada dolaşımdaki pay oranı düşük şirketlere yatırım yaptığını gösteriyor.
Tera, 2,7 milyar dolarlık bu fonu yüksek riskli yatırım sınıfında tanımlıyor. Fonun internet sitesinde, ürünün orta ve uzun vadeli yatırım perspektifine sahip, piyasa dalgalanmalarını tolere edebilen ve yüksek risk seviyesine uygun nitelikli yatırımcılar için tasarlandığı belirtiliyor.
DESTEK FİNANS VE VİŞNE MADENCİLİK ÖRNEKLERİ DİKKAT ÇEKTİ
Tera stratejisinin en dikkat çekici örneklerinden biri olarak Destek Finans Faktoring öne çıkıyor. Tera’nın bankacılık ekibi, şirketi 2025’te halka arz etti ve Tera fonu bu şirkette, yönetilen varlıkların yüzde 26’sına kadar ulaşan bir pozisyon oluşturdu.
Destek Finans hisseleri, halka arzdan bu yana yüzde 4700’ün üzerinde yükseldi. Hisse başına 46,98 liradan gerçekleşen halka arz sonrası şirketin piyasa değeri 18,8 milyar dolara ulaşırken, Borsa İstanbul’un en büyük üçüncü şirketi konumuna kadar yükseldiği belirtildi. Tera fonunun bu şirketteki payının, dolaşımdaki payların yüzde 18’ine karşılık geldiği ifade edildi.
Destek Finans cephesi ise hisse performansının serbest piyasa koşullarıyla oluştuğunu ve şirkete atfedilebilecek bir müdahale bulunmadığını bildirdi.
Tera’ya ait ya da Tera ile ilişkili sert fiyat hareketlerinin görüldüğü bir diğer örnek ise Vişne Madencilik oldu. Tera’nın aracı kurum olarak görev aldığı halka arzda şirketin sadece yüzde 21’lik kısmı halka açıldı. Hisse, kısa sürede yüzde 2100’ün üzerinde yükseldi. Ancak Temmuz ayında Tera’nın ana fonu ile aracı kurumunun halka arzdan aldıkları hisseleri sattığı, bir sonraki ayda ise hissenin sert biçimde düştüğü kaydedildi. Vişne Madencilik hisseleri ağustosta yüzde 75 gerilerken, zirvesinden bu yana kayıp yüzde 89’a ulaştı.
Vişne işlemleri, düzenleyici kurumla şirketin karşı karşıya geldiği dosyalardan biri oldu. Sermaye Piyasası Kurulu, ekim ayında iki fon yöneticisine, bu hisseyle ilgili işlemler nedeniyle kişi başı 8,9 milyon lira ceza verdi. Kurul, işlemlerin hisse fiyatı ile arz ve talep üzerinde yanıltıcı algı oluşturduğunu belirtti ancak ayrıntı paylaşmadı. Tera ise cezalara ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
PİYASA BÜTÜNLÜĞÜ VE YATIRIMCI GÜVENİ TARTIŞILIYOR
Bu tür sert fiyat hareketlerinin yalnızca sıra dışı bir piyasa davranışı olmadığı, aynı zamanda piyasa bütünlüğü açısından sonuç doğurabileceği değerlendiriliyor. Gelişmekte olan bazı piyasalarda da benzer spekülatif hareketlerin görüldüğüne dikkat çekiliyor.
Londra merkezli North of South Capital’den Kamil Dimmich, Tera bağlantılı hisse hareketlerini son yıllarda Endonezya’da yaşanan gelişmelere benzetiyor. Endonezya’da da düşük işlem hacmi ve yoğunlaşmış ortaklık yapısına sahip şirketlerde yüzde 1000’i aşan fiyat hareketlerinin daha sık görülmeye başladığı belirtiliyor.
MSCI’ın Endonezya piyasasının yatırım yapılabilirliğine ilişkin uyarısı sonrasında bölgede ciddi bir satış dalgası yaşandığı ve piyasa değerinin önemli bölümünün silindiği hatırlatılıyor. Endonezya borsasının da yüksek hissedar yoğunlaşmasına sahip şirketleri bazı ana endekslerden çıkarma kararı aldığı aktarılıyor.
Dimmich, Tera bağlantılı hisselerde görülen hareketleri, düşük dolaşımdaki pay oranı ve agresif bireysel yatırımcı tabanının tetiklediği, “anlamsız sıkışmalar ve değerlemeler” olarak tanımlıyor.
KALDIRAÇ VE BORÇLANMA DİKKAT ÇEKİYOR
Tera’nın geçen yıl yoğun biçimde borçlandığı da şirket bildirimlerinde yer aldı. Aracı kurumun borçlarının 2025 sonunda 59,8 milyar liraya yükseldiği, bir yıl önce bu rakamın 132 milyon lira seviyesinde bulunduğu kaydedildi. Teminat olarak verilen menkul kıymetlerin değeri ise bir önceki yıldaki 121,3 milyon liradan 32,6 milyar liraya çıktı.
Emre Tezmen, şirketin bu tür kredilerin kullanımını azalttığını söyledi ancak rakamlara ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme yapmadı. Tezmen’e göre kısa vadeli borçlanma, faizlerin düştüğü dönemlerde mantıklı bir strateji olabilir ve bankalar da benzer yöntemler kullanıyor.
Düşük dolaşımdaki paya sahip şirketlerde hisse tutulurken kısa vadeli borç kullanılmasına ilişkin eleştiriler karşısında ise Tezmen, hisse fiyatlarının tam anlamıyla kontrol edilemeyeceğini savundu. Tera’nın halka arzını gerçekleştirdiği veya yatırım yaptığı şirketlerin değerlemelerine ilişkin ise yorum yapmadı.
Tezmen, “Bir piyasada hiçbir şeyi yüzde 100 kontrol edemezsiniz. Öyle olsaydı fiyatlar sadece yükselirdi. Piyasayı tamamen kontrol etmenin bir yolu yok” ifadelerini kullandı.
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN