Gümüşte Kabus Haftası: 1980'den Bu Yana En Sert Dalga

Gümüş fiyatları, Cuma günü büyük dalgalanmalarla karşılaştı. Seansın başlangıcında %10'a yakın bir düşüş yaşayan metal, daha sonrasında hızlı bir toparlanma ile yön değiştirdi. Asya işlemlerinde ons fiyatı 64 dolar seviyesine kadar geriledikten sonra %6,2'ye varan bir artış gösterdi.

Bu artış, bir önceki seansta yaşanan sert satışların ardından gerçekleşti. Gümüş, Perşembe günü yaklaşık %20 düşerek Ocak ayındaki hızlı rallide kazandığı tüm değerleri silmiş oldu. Aynı dönemde altının fiyatı da düşse de, gümüş, risk iştahındaki değişikliklere daha duyarlı olduğunu gösterdi.

Gümüş, altına göre daha küçük ve likiditesi sınırlı bir piyasaya sahip olduğundan, spekülatif momentumun tersine dönmesiyle daha kırılgan bir görünüm sergilemektedir.

Değerli metallerde uzun süren bir yükseliş trendi, geçtiğimiz ay jeopolitik riskler, ABD Merkez Bankası’nın bağımsızlığına ilişkin belirsizlikler ve özellikle Çin kaynaklı agresif spekülatif alımlarla hız kazandı. Bu süreçte, kaldıraçlı borsa yatırım ürünleri ve opsiyonlar üzerinden yoğun pozisyon alınması, piyasanın duyarlılık değişikliklerine karşı hassasiyetini artırdı.

Fiyatların düşmeye başlamasıyla birlikte piyasa derinliği hızla azaldı. Artan oynaklık sebebiyle aracı kurumlar, teminat gereksinimlerini genişletti ve bilançolarını sınırladı. Bu durum, likiditenin azalmasına ve sert fiyat hareketlerinin daha da büyümesine neden oldu.

Teminats Güncellemeleri Etkili

Dünyanın en büyük emtia borsası CME Group, artan oynaklıkla ilişkilendirilen riskleri azaltmak amacıyla Perşembe günü altın ve gümüş sözleşmeleri için teminat gereksinimlerini yükseltti. CME Group, 5 Şubat'ta yaptığı açıklamada COMEX 100 Altın Vadeli İşlemlerindeki başlangıç teminat oranını %8'den %9'a, COMEX 5000 Gümüş Vadeli İşlemlerindeki oranı ise %15'ten %18'e çıkardığını duyurdu.

Bu kararın ardından Asya-Pasifik seansında gümüş fiyatlarındaki düşüş ivme kazandı. Gümüş/dolar paritesi, önceki gün başlayan sert satışlar nedeniyle önemli psikolojik seviyelerin altına düşerek 64 dolar seviyesine geriledi.

Bir Haftada %30'un Üzerinde Kayıp

Spot gümüş, 29 Ocak'ta ulaştığı 121 dolarlık tarihi zirveden bu yana bir haftada %30'dan fazla değer kaybetti. Perşembe günü %19'luk bir düşüş yaşayan gümüş, yıl başından bu yana elde ettiği tüm kazançları geri vermiş oldu. Piyasa oynaklığı, 1980'den bu yana görülen en çalkantılı seviyelere ulaştı.

CME'den Art Arda Teminat Artışları

Son zamanlarda gümüş piyasasında yaşanan sert yükselişler sonrası CME'nin müdahale istekliliğinin yüksek olduğu aktarılıyor. Son bir ayda teminat gereklilikleri beş kez artırılmıştır:

• 12 Aralık 2025: Başlangıç teminatı 22,000'den 24,200'e çıkarıldı.
• 29 Aralık 2025: Teminat 24,200'den 25,000'e yükseltildi.
• 31 Aralık 2025: Teminat 25,000'den 32,500'e artırıldı.
• 28 Ocak 2026: Yüzde sistemine geçiş ile oran %9'dan %11'e çıkarıldı (yüksek risk kategorisi %9.9'dan %12.1'e).
• 31 Ocak 2026: Oran %11'den %15'e yükseltildi (yüksek risk kategorisi %12.1'den %16.5'e).

Bu son artışla birlikte, yüksek kaldıraçla işlem yapan yatırımcıların maliyetleri önemli ölçüde artmıştır.

Tarihi Benzerlikler: 1980 ve 2011

Geçmişteki büyük gümüş çöküşlerinde benzer dinamiklerin ortaya çıktığı görülmüştür. 1980'de, gümüş tarihi zirvesine ulaştığı gün COMEX yalnızca pozisyon kapatmaya izin veren ve yeni pozisyon açılmasını yasaklayan önlemler açıklamıştır. Önceden yapılan teminat artışları ve pozisyon limitleri, yükselişi sürdüren yatırımcıların kaldıraç kullanma imkanını kısıtlamış ve fiyatlar dört ay içerisinde %67 düşmüştü.

2011’de ise CME dokuz gün içerisinde beş kademeli teminat artırımı yapmış ve gümüş ikinci artışın ardından zirve yaparak 16 ayda %36 gerilemiştir.

Her iki dönemde de ortak özellikler; aşırı volatilite, fiyat oranlarında bozulma ve kaldıraçlı işlemlerin çözülmesi olarak öne çıkmaktadır. Mevcut durumda volatilitenin %1,800 seviyelerine ulaştığı, tarihsel olarak ise zamanın %93’ünde %200’ün altında kaldığı belirtilmektedir.

Kaldıraç Çözülüyor

Piyasa analistlerine göre, gümüşte zirve genellikle “aşırı yükselişten” ziyade, kaldıraçlı pozisyonların zorunlu çözülmesinden kaynaklanmaktadır. Borsaların teminat artırımı yoluyla kaldıraç kullanımını sınırlaması, yükseliş yönlü pozisyonların finansman zincirini zayıflatmakta ve fiyatların hızla gerilemesine yol açabilmektedir.

Teknik göstergeler, gümüşün henüz “aşırı satım” bölgesine ulaşmadığını işaret ederken, piyasanın düzenli işlemlerden kaotik spekülatif bir sürece geçmesi durumunda düzenleyici müdahalelerin fiyatlar üzerindeki etkisinin önemli olabileceği değerlendirilmektedir.

Çin Talebinde Zayıflama

Son bir haftada Çin kaynaklı talepteki belirgin yavaşlama, gümüş üzerindeki baskıyı artırdı. Çin iç piyasasında fiyatlar uluslararası referansların altında kalmış ve bu durum daha önce güçlü talebe işaret eden primli fiyatlamanın tersine döndüğünü gösterdi.

Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’ndaki açık pozisyon miktarı da son dört yılın en düşük seviyesine gerileyerek yatırımcıların yeni pozisyon açmak yerine mevcut pozisyonlarını kapattığını ortaya koymaktadır.

Yaklaşan Ay Yeni Yılı tatili (16 Şubat’ta başlayacak bir haftalık tatil) öncesinde yatırımcıların risk azaltma eğilimi de piyasada destek bulmayı zorlaştırıyor.

Çinli Milyardan Gümüşte Büyük Açıktan Satış

Şanghay piyasasında “Altın Kralı” olarak bilinen Çinli milyarder yatırımcı Bian Ximing’in, ülkedeki en büyük gümüş açığa satış pozisyonuna sahip olduğu bildirilmektedir. 2022’den beri altın kontratlarında yaklaşık 3 milyar dolar kazanç sağlamış olan Bian’ın bu kez gümüşte düşüş yönünde pozisyon aldığı belirtildi.

Piyasa verileri ve pozisyon analizlerine göre, Bian’ın büyük kısa pozisyonu, gümüşteki düşüşten yüz milyonlarca dolarlık kağıt kazancı elde etmiştir. Ancak analistler, düşük likidite ve yüksek volatilitenin bu tür işlemleri yüksek riskli hale getirdiğine dikkat çekmektedir.