HEKİMSEN Genel Başkanı Uzm. Dr. Adil Kurban, Türkiye'de yıllık muayene sayısının 1,5 milyara, yıllık MR sayısının yaklaşık 15 milyona, tomografi sayısının ise 17 milyona ulaştığını ifade ederek, bu durumun sağlık sistemindeki yapısal sorunlara işaret ettiğini belirtti.
Gereksiz ilaç kullanımının bağımlılık riskini artırdığını ve yan etkiler dolayısıyla yeni sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulayan Kurban, sürekli baş ağrısı ilacı kullanımının ağrıyı azaltmak yerine artırdığını dile getirerek toplumda bilinçli ilaç kullanımının önemini vurguladı.
Ortalama bir bireyin yılda 20'nin üzerinde sağlık kuruluşuna başvurduğunu, bazı kişilerin ise haftada bir hastaneye gittiğini belirten Kurban, performansa dayalı ödeme modeli, bağımlılık yapan ilaç tüketimi ve stratejik planlama eksikliklerinin sistemi tetkik ve reçete odaklı duruma getirdiğini savundu.
Artan müracaatların gerçek ihtiyaç sahiplerinin önüne geçtiğine dikkat çeken Kurban, gereksiz muayene, tetkik ve ilaç kullanımının bütçeye yük oluşturduğunu ve hekimlik pratiğini zayıflattığını ifade etti.
“SAVAŞ ORTAMINDA BİLE OLMAZ”
Uzm. Dr. Adil Kurban, “Bazı bireylerin yılda belki de 30-40 kez hastaneye gitmesi söz konusu. Dünya genelinde bu kadar yüksek muayene sayısı yok. Bu durum, savaş ortamlarında bile gerçekleşmez. Gerçekten ihtiyacı olanlar ile olmayan hastalar arasındaki ayrım zorlaşıyor. Gelen hasta sayısının artması, hangi hastanın daha acil olduğunu ayırmayı güçleştiriyor. Hasta sayısı arttıkça hata oranı da yükselir. Hastalar hastaneye gitmeye teşvik ediliyor. Bu durumu etkileyen unsurlardan biri ek ödeme sistemidir. Ek ödeme sistemi ne kadar fazla olursa, maaşlar performansa bağlandıkça bu durum meydana gelir” dedi.
“İLAÇLARA BAĞIMLI OLMAMIZ İSTENİYOR”
Kurban, toplumda ilaç kullanımının yaygınlaştığını ve bağımlılık yaratıldığını ifade ederek, “Sadece kırmızı reçeteli ilaçlar değil, ağrı kesiciler, mide ilaçları ve antidepresanlar sıkça kullanılıyor. Eskiden grip olduğumuzda dinleniyorduk, şimdi sürekli ilaç kullanır hale geldik. Doğal yöntemler göz ardı ediliyor. Bu kadar ilaç bağımlısı bir kitleyi bir süre sonra ‘nane limon iç', ‘ıhlamur iç' diye ikna edemezsiniz. Oysa günlük yaşamda tüketilen çay ve bazı baharatlar bile sağlığa fayda sağlayabilir. Aslında ilaçlara bağımlı hale geliyoruz ve bu durum, bazı gruplar tarafından isteniyor” diye konuştu.
“ARKASINDA RANT VAR”
Kurban, sağlık harcamalarındaki artışa dikkat çekerek, “Muayene ve ilaç israfı mevcut. Yılda 17 milyon tomografi, 15 milyon MR çekildiği ifade ediliyor. Bu muazzam bir rakam. Toplumun neredeyse yarısına bir yılda MR ya da tomografi çekilmiş demektir. Sorunun arka planında sistemsel çıkar ilişkileri yatıyor. Bu kadar muayenenin ardında rant kazanımları olan bir sistem var. Hasta muayenesinden kazanç sağlayanlar, bu durumun temel nedenleri arasında yer alıyor” şeklinde konuştu.
Sağlık sisteminde israfın engellenmesi gerektiğini vurgulayan Kurban, “Yılda 30-50 kez hastaneye girecek kadar hasta değiliz. Eğer böyle bir durum varsa, bu konuda sağlık komisyonları kurulmalı ve araştırmalar yapılmalıdır. Bu bağlamda Türkiye dünyada rekor seviyededir” dedi.
“YAPAY ZEKA DA MR'A GÖNDEREBİLİR”
Kurban, artan hasta sayısının hekimlik pratiğini zayıflattığını savunarak, “Bir doktor bu kadar süre içerisinde bu kadar hastayı nasıl muayene edebilir? Bu, mümkün değil. Gerçek anlamda muayene yapılamaz. Doktor, inspeksiyon (gözlem), palpasyon (elle hissederek) ve perküsyon (parmaklarla vurma) yapamazsa, fizik muayene özelliklerini yerine getiremezse sistem farklı bir noktaya evrilecektir. ‘Bunu herkes yapabilir’ denilecektir. Baş ağrısı şikayetiyle gelen hastayı doktor da MR'a yönlendiriyorsa, bu durumda ChatGPT de MR'a gönderebilir” diye konuştu.
